نظریه فروید

خلاصه نظریه فروید

زیگیموند شلومو فروید، عصب شناس اتریشی که پدر علم روانکاوی شناخته میشود. فروید در سال ۱۸۸۱ از دانشگاه وین پذیرش گرفت و سپس در زمینههای اختلالات مغزی و گفتاردرمانی و کالبدشناسی اعصاب میکروسکوپی در بیمارستان عمومی وین به تحقیق پرداخت.

چکیده ایی از نظریات فروید:
By: Mohammad Mahdi Eshaqi

ایدهی بزرگی که فروید وارد روانکاوی کرد، ایده وجود ناخودآگاه بود. وقتی یک نفر به جای کتاب تصادفا میگه کباب، علتش میتونه این باشه که گرسنه است و این ناخودآگاهشه که بر زبانش مسلط شده. اگر کسی رو دوست داری، لزوما به دلایلی نیست که تو فکر میکنی، شاید این آدم پدر تو رو به یادت میآره و یا شخصی که قبلا به یک دلیل دیگه دوستداشتی. فروید از این مثال ها زیاد داره.. پدیدههایی که هرچند در لحظه ازشون آگاه نیستیم اما میتونیم هر وقت بخوایم اونها رو به خودآگاه بیاریم. بنابراین در روانکاری فرویدی باید بین خودآگاه و پیشخودآگاه و ناخودآگاه تفکیک قایل شد. فروید بیشتر از هرچیزی ناخودآگاه رو محل جمع شدن امیال سرکوب شده میدونه. یک جور زبالهدان برای خودآگاه.
فروید معتقده که در ذهن سه بخش درگیر باهم وجود دارن: اید(Id)، ایگو(Ego)، و سوپر ایگو(Superego). اید بخش حیوانی انسانه که موقع تولد وجود داره و کاملا بر اساس لذت لحظهای عمل میکنه و فقط به دنبال لذته. اما چیزی که ما در زندگی میخوایم همیشه بهمون نمیرسه و واکنشهایی رخ میده که جهانِ واقعی رو به شما نشون میده و تمایلات اید رو سرکوب میکنه. فروید به این سیستم میگه ایگو. سوپرایگو قوانینیاند که شما از خانواده و جامعه و فرهنگتون به ارث بردین. بنابراین ایگو چیزیه بین اید و سوپرایگو.
مثالی که برای ما مسلمانها میشه زد اینه که اید میگه: ببوس! سوپرایگو میگه: خجالت بکش این کار گناهه! و ایگو بین اینها رابطه برقرار میکنه.
فروید ایده عقده ادیپ رو اینجا وارد نظریاتش کرد. اُدیپ، شاهزادهای بود که پدرش رو کشت و با مادرش ازدواج کرد. به اعتقاد فروید، وقتی پسر در سه یا چهار سالگی است به مرحله رشد جنسی خودش رسیده. اما هیچ زنی در دسترسش نیست جز مادرش. چی کار میتونه بکنه؟ هیچی! چون از پدر میترسه. میترسه که پدر اون رو اخته کنه و اینجاست که ایگو این خواستهی اید رو سرکوب میکنه و عقده ادیپ به ناخودآگاه منتقل میشه. از دید فروید اینکه در فرهنگ مسیحی (و نیز اسلام) درد بزرگتر از جهنم دوری از عشق خدا (و فراق من الله اکبر) دونسته شده همین عقده ادیپه - عدم توانایی عشقبازی از مرگ شکنجهآور تره..
اما درگیری بین اید و سوپرایگو خیلی جدیتر از این حرفهاست! علتش هم اینه که سوپرایگو حتی فکرکردن به چیزهای خاصی رو هم ممنوع میکنه. از پدرت بدت میآد؟ سوپرایگو حتی فکرکردن به این رو هم زشت میدونه. فلان دختر در خیابون جذبت کرد در حالی که همسرت کنارت بود؟ سوپرایگو می گه «شرمت باد!» و ... . اینجاست که فروید برای آدم مکانیزمهای دفاعیای تعریف میکنه در درگیری بین اید و سوپرایگو به کارش میآن. یکی از اونها جابجاییه (displacement). اگر شما از دست مادرتون عصبی باشید و سوپرایگو به خاطر سنتهای جامعه اجازه نده چیزی به او بگید، ممکنه با مغازهدار محل دعوا کنید! مکانیزم بعدی پروجکشنه (projection) که مثال معروف فروید تمایلات همجنسگرایانه است. اگر یک پسر رو دیدی که به یک پسر دیگه گفت چرا به من نگاه جنسی میکنه علتش اینه که خودش نسبت به اون پسر تمایل جنسی داره اما چون شرمش میآد تصویرش میکنه روی اون آدم. مکانیزم عقلانیکردن(rationalization) هم توجیههایی است که ما برای خودمون میاریم تا منطقی جلوه بدیم یک پدیده رو. آخرین مکانیز دفاعی هم سرکوبه (regression) که مثال معروفش همون اُدیپه.
این مکانیزمهای دفاعی و خصوصا سرکوب منجر به بیماریهای روانی میشه که هیستریا اصلیترین اونهاست.
البته فروید راهحل این رو حذف تابوها از زندگی بشر - پاکسازی سوپرایگو - و رها کردن اید برای لذت بردن میدونه. اید باید آزاد باشه هرکار دوست داره بکنه تا چیزی سرکوب نشه. و میشه فروید رو یکی از متاثرترینهای تکامل داروینی دونست. تکامل که بر مبنای سازگاری با محیط و تولیدمثل بناشده و هدف یک موجود زنده رو اینها میدونه، هماهنگی خوبی با حرفهای فروید داره مینیمم کردن تنش (سازگاری) و لذت بردن و خواستههای اید که لذت جنسی اوجشه.

نظریه فروید...